He article pha kawpa he vaw reih hra tua ma y.
MARASAW NATA MARA REIH(Language) PEIMAWHNA
Written by Dr. Ngo Cho Le
Wednesday, 21 November 2007
Lauterpatch Research Center for International Law, Cambridge University, United Kingdom liata Snyder Research Scholar ta ei vaw nota Karen zuano pakha nata eima ty. Apaw nata ano he Karen (Burma rah liata tribe sakha) chysa cha raw law ei ta, achyta no ta thi sai ei ta, Karen reih athai lei pa a cha. Keima viasapa Malsawmliana nata a kho ei ta, Cambridge University liata ei y chho, thla 6 chho viasa ta hnei ei nata, ato ky liata eina bao kha hmeisei ei.
Karen nata eima ty tawta ei pacha pacha, "Eima rei eima thai lei ti ta, eima 'national identity' chhao eima pahlei" tapa he acha. Lai Forum liata "Kan miphun hmelhchumhnak kan thlau tik ah" tapata article sakha chhao ei ro. Karen cha a reih "Karen" rei nata "Burmese" athai khao lei pa vata, Burma/Karen border la ta chhao vaw ty raw law ta, Karen nawta Karen hawta vaw pacha khao va ei.
Atano Marasaw hlupi chhao, Marara khothola lata pua pi pa, Mara zuano acha lei pa zy hia pita, Mararei he ahma hleipa eima hlu ngaita. Ano dei kua la, Marasaw nata Marara ky apachapa zy ta Mararei he zakhei leipa ei ta, Marapa chana he zakhei hra va ei tapa he eima my lei aw pa apei maw ngaita.
Notla Marasaw zy cha, Mararei, Tlaikao (Mawreih), Lairei, English, nata Hindi zy a ma thai. Nochhi Marasaw zy cha, ahlu viata Mararei, Hiakha (Lai) rei, Burma rei (Burmese), nata Mararei zy eima thai.
Marasaw eima cha khiala, Mararei eima thai aw pa chata, Maracha eima ro thai aw pa abyu. Mararei thai aw pi ta, Mara chana eima pahno pasia aw pa abyu. Chakhai tawta eima kiapa liata rei, Mizo, Lai, Burmese, Hindi nata International Lingua-franca acha pa English chhao eima thai aw pa abyu.
Rei hlu via thai pa he apeina sakha hmata y vei. Ahlaona nata athona ngala acha via. Marara nata Mara mo hry liata Mararei eima thai. Mizo nata Lai naw hry liata Lai nata Mizo eima thai. Burmese nata Hindu hry liata Burmese nata Hindi eima thai. International Level liata English nata France zy eima thai. Cha hlei ta Chinese zy, Japanese zy, ahropa rei zy eima thai ri li aw pa nata thai theina palo hnei aw pa nata, thai thei naw pata tiamana palo eima hnei abyu ngaita.
Rei he, Human Interaction liata apei maw chaipa acha. Keima cha Vytu/Zaophe(Zophei) zuano lapi ta hnei nata, Zaophe (Zophei) rei cha Mararei nata 100 liata 50 alyu hlata, Hiakha (Lai) rei, Burmese, nata English ta eilapino nata eima chhy ty. Mararei chhao pachu ngala nata, atahma la, athachhi akia pa liata rei aw pa pha vei. Athai ngala haw.
KHAZOPA ta byhna mia pi sala, Sawchano zy saw chapaw zy eima hnei ti ta, ei sawnaw zyta Mararei ama thai aw pa ei kho khia la lapi hlu pi a y. # 1. Mara chysa hawti amo ho awpa hnei aw pa. # 2. Mararei eisawnaw zy ama thai thei naw pata, hria pasa aw pa, nata # 3. Marapa ama chana, ama rathli, ama ru pa, ama sa pa, nata ama chho ri taita angiana taita chho aw pa ei rai acha. Chho awpa rai ei rai chata, ei chho thei lei pa va ei ta, Mara rei ama thai lei khia cha, khizaw chhana taita, ei mo he rei awpa acha pa chhao ta PEI VEI. I deserve it and I get it! Eima ta nga aw pa acha.
Apeimaw chai pacha, Marapa eima cha. Mararei eima thai aw pa abyu. Mara rei he, eima saw naw zy ta ama thai aw pa abyu pa hawta, Mara chi pathla eima cha tapa he ama pahno pasia naw pata, eima chho aw pa abyu tapa he tlao acha.
Chavata, eima "Identity - Maraness" ky eima rei ti nata, eima ro ti ta, Extreme ngaita pa duahmo liata eima dua lei aw pa apei maw ngaita. Global Age pha pi ta, Cyber Age pha pi ta, Melting Port Age liata y pi ta, eima Environment he kheitama eima aphachaina hawta eima "deal" aw tapa he, tlao pacha ri li achhua chyu su vei.
Sonia Gandhi hawta Italian zuano cha tlo ta, India zuano hlata a Indian zuano viapa, Italian zuano zy he eima mo pahnai tla hmaw khia la, thai lei eima cha pathlei aw.
Rei hlupi thaipa apha. Anodei kua, Marapa eima cha na hawta, Mara reih thai abyu ta, Marapa eima chana eima my lei aw pa he apeimaw chaipa tlao cha vei ma?
Note: He article a vawthyutuhpa he Dr. Ngo Cho Le, Indianapolis khihpi Indiana State, USA liata khih a sa ngahaipa Mara saw tawhta Dah 'Law' lata doctorate eima hnei tuachaipa a cha.
More articles written by Dr Ngo Cho Le:
-
|2009-11-30 10:51:08 Anonymous - kha zia maw?Kha zia maw, he article roh tupaw heta Vytu rei nata Mara rei a pachhaih hla tlyh! Vytu cha Mara chi pangawpa hry liata chi kha tla cha hla veih ma?..Kha zia ma Burma-Mara na heta Vyty nata Mara he ama pachhai ty tlyh?
-
|2009-11-30 12:00:52 PangiasapaNochhi la Burma rah liana khita eima Mara unawhpa Vytu Mara nazy khi Mara hlata Hiakha-Thatla khi ahnia via ei ta, Mara hlata amo Lai nawh he ama vaw pahnia-pahna via vata chata, Laotu (Lutuv) unawzy hawhta ahnia kawpa ta tla eima y vata a cha aw. Notla (India) la hawhta hmo siezie bahta a cha lei vata a cha.
.
Burma la cha Vytu Mara he hluhchhao hluh hra ei ta, Mara unawzy hropa Vytu reileipa ta population 32,000 rachhoh a cha nona khata Vytu kha 17,000 rachhoh ama chaha hra. Ama yna rah he buah taraw ta chasala khih he laikaw saita, malu ama hluh kaw sai. Hiakha-Thlatla ama hnia vata chathaipa chhao ama population pachapa ta ama hluh kaw. Yangon (Rangoon) rachhoh liata khihsa theipa chhao ama hluh hra.
:
Chavata independent kawpa ta Burma rahchhoh nata Burma viarah liata ama y thei lyma vata Mara hmotaopa nata amohohna liata ahlao hlei hra vei ei... he he hmiala cha Laotu unawzy hawhta hmaokha ta balia eima cha-ao lyma hri awpa ta pacha suh vy... khizaw politics vata rah maniah a pachhaipa he apei hmeiseihpa a cha...
-
|2009-11-30 13:15:47 AnonymousPangiasapa. ei chaly ngasa...khhizaw politics vata marasaw zy pachhaipa ei ma cha typa he la palosah a chhi kaw tyh na....anonymous
-
|2010-01-05 18:15:18 Laiu FachhaiDear Dr Ngo Cho Le,
Na article ropa he a pha hmeihseih. Marapasaw zydua ta hehawhpa paloh he phaoh thei khai si la, ei tah hmeihseih. Keima mopakha chhao thata eina pahao hra. Ei sawchapawpa he Marareih pathaisa thei mah leipa na ta, a thai awpa cha khoh hmeihseih na ta, ahy maochhie awpa y veih ei, keima sia leina va tlai ta a cha. A no reih (Taiwanese/Chinese) chhao thai hra vei. English tla a chei. Ei sawchapawpa Mara reih a thai thei nawpa ta thata tiama ei vaw paphua via aw.
Bah ta sai cha vaw so pa tua sa la (no offence), "Salai" tahpa he Marapa chata ta foreign term/name cha ta, "Ngun Chung Lian" tahpa chhao he Mara moh cha hra leipa ta, Marapa chana he tlupo ta vei tloh chi ta, he title nata moh zy na hma thlah hapa deikua he ...?
A tlahpa ta,
Vanoh Paw
-
|2010-01-07 00:07:15 Ngo Cho Le - Dear Puhpu Vanoh PawLialaipi liata Headquarters vaih liata ei ma y no, 1970's ra chhao a cha nata ei pa ngia sa. Ei ma o liata vaw tlo ei chi ta, Tisauko rala thatipha chho aw pata na ma si no ta a cha. Karate a chu pe naw tahrao ahrao chi ta Karate a thai thlo aw chata nata bie ei cha hia hri ngala pa kha eina pathei sa kaw chi.
A do hmei sei tlai na. Salai zy, Ngun Cung Lian zy he, Hiakha (Lai) nawta assimilate mia a ma tao zie my lei naw pata cha hla ba la va. Aizawl liata Marasaw a pakhyna su lia a pa khy nata, Pupa...... ta Business card na hia ta, ei pie cha a hna a ih kaw. "Namo he Ngo Cho Le cha vei ma" na ta ta, US natlo nata va pathlai ha ma y ei naw ta.
Khapa achapa chhao ta Marasaw eichana ei identities a cha pa, Mararei he ei my lei naw pa he ei pacha chaipa acha. Ei saw cha paw pa Ra Cho Tha chhao Mara rei a thai chei ngei aw pa kho nata, ko 6-7 vaw ta sala, Mara rei a thai lei khia la, Siaha lia ta ko kha ra chho vaw so aw pa ei chhua. Saiso hmeisei pa ta ei.
Ei viasapa Dr. Sui Khar he Malay zuano nata a hnei ei ta, ei na ta pa cha "Ei saw chapaw pa he Malay rei, Hiakha rei, English, Thailand rei a thai aw. A no ta Malay rei chei. Keima ta nata Baby-sit ta Hiakha rei chei pi. Ano nata keima likaw liata Monguy rei chei pi. Siku liata Thai rei chei ei ta, rei sa pali athai thla aw ei nata.
Chavata, eima Pupa Tawta Vanoh kha Mararei thai seh tapa na kho khia la, baby-sit kha Mara zeino lapa u la, athai hla aw.
Natupah:
Ra Cho Tha Paw
-
|2010-01-05 18:47:09 Pacha Tua uMara saw moh eima bie dah nata official liata eima roh dah he pacha khi akhi haba tlai na.. Notla la cha Mizo moh aphaopa eima y tyh tlai, Mizo moh ta ama moh ama roh lyma, ama moh a chaha vata, Mara moh phaohpa Mizo moh ta official liata arohpa he y tla mapi tah theipa a cha. Nochhi la deikua cha eima nopaw nazy ta Mara reih ta moh phakawpa maniah bie ei ta, academic nata official liata Hiakha reihta eima roh khai haw. Aroh leipa cha achyhta tla eima cha. He he nopawpazy ta vaw rei pahmaoh tua ula pha vei ma?
- Chhazaw Marapa
-
|2010-01-06 03:06:53 Mara pawDear
Vanoh paw nata Chhazaw Mara,
Nama cha rohpa he ei papha sa kaw na.Khapa e Mara pa atah tloh pita chi pho hropa zy moh abi lai ta,eima chi nata pho zy moh pahnai pa hawta chi pho hro penaw moh zy eima bi lai nga thla pa he ,kheihaw ta e ?ahy ta mia apa uthei sa thei aw.Mara pa he ma eima za khei tahna ma acha?Vaw no/paw viapa ta avaw chhua beu te u.Khokheina cho ta,
Mara Paw.
| < Prev | Next > |
|---|









