Sabyh nata Sabyhpi tahpa khih mohzy chhopasiana

E-mail Print PDF

Nochhi Mararah liata khih peimawh kawpa sanozy Sabyhta (Sabyh, Fabauh) nata Sabyhpi (Khihlo, Vasai) MEC Hqrs. sakha yna zy he Marasaw hluhpi ta phapahlao, pahlaopahli tyh pita; charona, cha paphaona, etc, liazy rairuna hluhpi maniah a tlokhei tyh. He article he eima pahnona maniah pakawhtuhpa chata a pha kaw, vaw rieh hra ma y.

Sabyh nata Sabyhpi tahpa khih mohzy chhopasiana

By Satlia Hnaochhie, Sabyh, Camp: New Delhi



Tahmahla liata Sabyh nata Sabyhpi khih mohzy pachhai thai leina vata chhienoh phanoh liata taochheina hlupi Marapa chyhsa hlupi ta eima tyh tyhpa ta a chapa vata, chhopasiana achyhta ei vaw palasa.



Sabyhkhi nata sabyhpi khi he Marapa hlupi ta phapahlao ha tyh ei ta, thatih sakha reina/roh na  liata pachhaithai leipa chata achho thai leina, rairuna,  buabana nata, CHA paphao daihti liata Address roh chheina vata pachaleina su lata atlo chhei pareipa vata nata khih sakha nata sakhakha liata history rohna liatazy, magazine rohna zydua liata khi moh roh chheina a y tyhpa vata achy ta chhopasiana ei vaw rohpa a cha.



Marasaw zydua hno ta  pachathaina eichahaw ei. Achalua chalana cha lei pata tahma hla liata thatizy vata Sabyhkhi nata Sabyhpi khi tapa he Marapa mo hlupi  eima pachhai thai ah leipa vata achyta eivaw pala sa khopa a cha.



Sabyhkhi he India rala ahnia viapa.Chipi khi kia liatapa O dyh hluviapa he cha ta, Sabyhpi khi cha Dawlei khi kiapa liata MCE office yna khi he a cha.



Sabyh tapa moh athaona
:

Sabyh tahpa khih moh avaw thao tua chaina cha, tahma ta Sabyhpa chizy khihsana khihzy: Sabyh, Hloma, Parah, Tlopi, Rari nata khihro lata a ypazy avaw paduatuhpa Meipaw Fawfa he ta by rah Kakaw tawhta tlah rah la kaw sie pata Botao khih liana he ta ei khana ta khi avaw sa tua chai. Cha khai tawta tahma ta Hiakha (Hakha) nata Sala (Falam) likaw ta a ypa Chochung khih liana he ta ei nona ta khih a vaw sa kheih heih ei, Chataw ta chariapa china vata nata rapha viapa tlua laina vata khi cha a zapaly lai lyma ta ei sarihna liata byh pha ngasapa su liana he ta khi avaw sa khei ei.



He su liata ama y no he ta kovei a pha kaw tyhpa vata chyhsa avaw baichhapa chhao ama hlu ngasa. Chariahpa ahneipa ama chapa vata ama khih cha apaokhah khai ha ei ta (defakuhpa ta do khai pata) hawkaw (gate) sano liazy ta tahma ta Sabyhpa chi liata Khithieh pho hry liata Riadaochho naw he ta chariah adyu awpa ta raopa ama chapa vata Hawkaw liata nohcharei nata zacharei ta ama khisawzy cha ta riethei, mokusaina mathlai-thisai nata hrona chhao i leipata tlokhu ta ahlapa ta riah vai lyma pa acha. Chavata sah pua hlu ngasapa khi byhphapa lana cha mohropazy ta vawtluapa ta hawkaw ama vawtlo nata, “He he khapa khih maw?” tahpa ta ama vaw hiahri ti ta, riavai tupazy ta eima Zibei moh rei maw eisi la ano thie awpa ta avaw tluatupazy ama cha tlamaw aw tahpa pachana vata ama yna su moh, khisaw machazy ta, “He su he la sahvie phatu ha ta SA-BY na a cha,” tahpa ta ama yna by moh ama rei typa hawta, “He khih he cha Sabyh khih na a cha,"  tahpa ta ama reityna tawhta tahma tai ta Sabyh khi tapa mo he a phao pazao lyma pa a cha. (He daihti he zibei/khih beipa chhithana daiti ta achapa vata, khi zydua he ama zibeipa moh ta,ano khih tapa ta reina daiti ta a cha).



Sabyhta (Sabawngte), Sabyhpi (Sabawngpi) tahpa ta khih mohzy avaw y tuana dah nata chhapazy:

Mongyu ryureina daiti liata Hiakha tawta Mongyu ryureituhpazy ta khih moh tao awpa ta khito liata zibei/khihbeipa zydua awpakhypa chata, cha ti ta Sabyh beipa Matha nata a uhta Khihlo beipa Vasai chhao he sie hra ei ta, Khih moh reiba awpa acha ti ta Matha cha ahnei chiepa Saby khih cha Sabawngte (Sabyta) tapa ta rei haw ta a utapa Vasai deikua arei awpa a y leipa vata ,chakhiatala nama he a uthei viapa na chapa vata nama khih chhao cha Sabawngpi ta hra vapi' tahpa reina tawta tahma taihta khi moh hehawta acha haw bapa a cha.



Chavata Sabyh cha he hawhta pahnopa a vaw cha haw: Gov’t - Sabawngte, MTP-Sabyh, MSA-Sabyh Matha, MEC - Sabyhta, Vatla khihsawzy reina - Fabauh) acha.



Cha hawhta Sabyhpi chhao, Gov’t – Sabawngpi nata Khihlo, Vasai, tahpa acha. Vasai he MEC Awnanopa Hqrs. sakha achana hawhta department thokha yna a cha hra. MEC Hqrs. sakha viapa cha Lialaipi a cha.



Achhoh chyhsa

Tahma Sabyhpa he cha Sabyhpi nata chipho sakhapa cha hlei vei ei. Sabyhpa cha Marapa chiphozy liata chipho sakha ta a cha hra. Sabyh, Hloma, Para, Tlopi nata Rari khizy he Sabyhpa chiphozy khihsana cha ta, Nochhi, Notla Mararah khi thokha liazy chhao ta Sabyhpa chi ama y ho lo hra.



Chavata sabyhpa chi pho he nochhi Mararah la liata ama reitypa, Lialai, Heima reih achei leipa maih ta Ngiaphia (Ngephepa) reih ama ta tyhpa liata Sabyhpa chi he Ngiaphia reih achei leipa nata Ngiaphiapa chipho acha leipa ta acha.



Sabyhpa chi reih chhao he tahmahla nochhi Marapa liata Hiakha reih, Maw Mizo reih, Burma rei apahlao chyh chaipa Mara reih sia chaipa acheihpa ta thei awpa ama cha.



Reih nata History eihrahpa ahnei hrapa a cha.

Sabyhpa chi liata asiaviana sakha cha,rei pathlie ti ta nochhi Marapazy hluvia ta  'R' hmana liata palei chatho leipa cha ta  Sabyhpa chi deikua "R" rei he palei da chola baita chathopa ta reipa acha. Chavata, hawtipa ta avaw laisei via nata nopawzy ta "R,R,R...... ..) tahtu R tatu tapa ta ei hlupi ta nata no hlupi ta ama pachu lyma tyh. Chavata "R" reina liata palei  dachola achatho thai lialeipa chysa cha arei sia ma vei tapa ta reipa chata. chysa pitlohpazy chhao R rei he achatho thai lei khia noza tangaita ei ta R rei ahlaona mai laita (e.g ta ....AWH RAHPa= Aw ngyupa,  Avaw ra tu =achatliepa ta avy tu) tapa ta ama rei ty.



Sabyh nata Sabyhpi khi he cha alyu leipa ta chipho chhao alyu hra vei, anodeikua Sabyhpi he cha Sabyhpa nopawkhi ta cha ta atokyh liata uta nata nawta hawta ahmopa a cha. Sabyhpa History chhao he Sabyhpi nopawzy nata asao hiapa ta akichai ngasa pata pahno theipa a cha hra.



Khih moh he cha vaw pachhai thai ngasa ba eisi la, achhoh chyhsa deikua cha kyhpachana pokhana achapa vata vaw pachhai bei kha u.

Comments (4)
  • Ahawna
    He article he novah achhih kaw. He thota hiahrina ei tao khoh kawpa deikua cha Sabyh Chief Matha Chozah nata Sabyhpi Chief Vasai Chozah zy he unawh (brothers) cha tloh ei ta, khazia ma Sabyh saw nata Sabyhpi sawzy he chi khapa ama cha vei? Sabyhpi he kheihawhpa chi ma ama cha? Chapi-Ngiaphia chi ma ama cha, a chavei khiah ano eihta tlai ta chikha ma ama cha heih hra? Khih khazie ma Sabyhpi chi hawhpa he a y ei, tahpazy he ei vaw pahno byuh kaw. Arotuhpa nata apahnopazy ta na vaw chhy thei ula ei ly kaw aw...
    -
    He hawhpa article he vaw thyu via lyma ula, novah a chhih kawpa ta ei pahno.. novah leina lia deikua eima cha vaw hiahri lyma aw...
    -
    Mara4ever
  • Anonymous
    Khihlo (sabyhpi )tana chhapa he cha Sabyhpa khihmo parohpa liata khi asapa ama chapa vata khihlo tapa achana hawta amo he cha sabyhpa chipho ta ama za yna su parohpa liata vaw y ei ta Chiefzy unaw chana vata unaw ta achapa ama cha.anodeikua chi he cha anano awpa ta pangiasapa acha.sabyhpi he cha Ngephepachi ta acha awpa ta pangiasapa acha.Amo he cha Ngephepa sub.chipho pi/laingasapa hawta acha.achhapa cha amahlu ngasa hraba.Khihlo sabyhpi,Dawlei,Mala,Salapi nata khihrola chhao mohlupi ta ama y hra.

    keima pangiasana ta acha

    mara
  • Anonymous
    Dr.Zohra rohpa mara history liata mopa acha tita sabypa he Sizo/
    ngephe sub.chipho sakha hawta a rohna hmopa cha ta ,he liata sabypachi deikua athaona meipaw FawFa cha hei ta,ama khisa laina thaokei laina chhao he Sizopa nata alo hei leipa ta Kakaw tawta Chocung su liatazy ta cha hei ta kheitama acha asia viapa pahno kho achhi ngasa.He liata rohpa hawta chamaw sala sabypa he cha sub.chipho sakhata chalei pata sizo,tlosai hawpa he ta a cha awpata pangiasapa acha.ado ngyu awna ei ahra.

    Alez
  • Meipaw Vatlo  - Vuapa ta chhyna
    Hiahrinâ châ naro tawta pasi kaw bata ama deila châ aroh tuh pahe Internet ylei na eima khilâ asie hawpa vata ano tawta a hawna hawta eithei na rakha lia reply eichawtao pa acha.

    Dr.Zohra charoh pa liata narei pahe keichhao vawrei hra na ta nareichei pa acha thlyu aw eita. Dr Zohra roh pa liata saby pahe Ngiaphe Sizo khi tawta apuapa ta rota..sub-group tapata word ahma.Chipho chavy. Sizo,Tlosai natapa hawta mara pa(mara rei acheipa) eima chachyupa chhaota reikah a nano,thaokie na a nano pa vata chi nano pa eima chatlai.Keima pokha apydata Dr.Zohra ta sub-group atapa chhao he apythei vana..achha pala saby pahe Sizo khi tawta apuapa chalei pa pita Fawfa he Fathlai Lôkhao liata a vawngia hrapa acha vata Fathlai lôkhao tawta a puapa eima chahra pata history eipahnoda acha.(eima meipaw Fawfa)kha daiti liata Sizo khi vawsa liama vaei.Fathlai ta ano Fathlai Lôkhao tawta 0 cho la khi akaw sa.Thaokie naky nareipa âlao lei pahawta nahiahri pahe keima hmôdah liata he châ arotupa he History tlopa rona su a chalei vata pahno thaichai awpa point deita aroh pa acha pachhao eipacha. Saby History chhao he papua thei awpata pato patia haipa chata roh papua pa acha tita la ano reipa point zy âvawlao lai thlyu hra aw pata beisei na eihnei. Aly na chota...

Write comment
Your Contact Details:
Comment:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img]   
:D:):(:0:shock::confused:8):lol::x:P:oops::cry:
:evil::twisted::roll::wink::!::?::idea::arrow:
Security
Please input the anti-spam code that you can read in the image.
 



Maraland.Net

About Us
Contact Us
Company Info
Maraland Blog
Maraland

Mara History
Map of Maraland
Maraland at a Glance
Tourist Spots
Programs

Advertising
Partnerships
News Contribution
Article Competition
Help

How to Register
How to Comment
How to Submit News
How to Submit Link
Policy

Terms of Service
Privacy Policy
Copyright Notices
Comment Guidelines
© 2002 - 2011 Maraland.Net - The Home of Mara people on the Internet - All Rights Reserved
RSS Feed