Ei saduthliena hlaotloh thei khao vei

E-mail Print PDF

No nata paw apaha sai hawpazy ta rairuna hluhpi ama tyh tyh. Ei saduthliena hlao tloh thei khao vei tahpa hmapa ta article pha kawpa he vaw reih hra ma y. A biepipa hma dah heta pahaona lai kawpa maniah a piepa ta ala. Reih hra ma y.

EI SADUTHLIEHNÂ HLAOTLÔH THEI KHAO VEI

Saduthliena

By Vatlo Fachhai, Andhra Pradesh.


Biehmiâ

He article ei vaw rohpa, “Ei sadu thliehnâ hlaotlôh thei khao vei,” tahpa bietlapipa he daihti a khohachiepa 2005, Patô thla, noh 7 noh liata ei khophei cho tawhta vaw ropady na ta Eino hnota  “tao awhpa” ei saduthlieno ta Eino nâsatuhnô cha 2006 Hmyhpi thlapa liata khizaw rietheina tawhta Abeipa o lâ maniah â vaw di sai hawpa vata  2006 daihti ryhpaona liata “tao awhpa ei chhuanâ nata ei saduthliehna zy châ hlao vawtloh thei khao vei”. He he, kô 6 a vaw kho chiehpa liata ei pachanâ a cha tarawpa ta âtanoh taihta ei paloh liata a vaw thi thei leipa vata atahma ei vaw rohpa a châ. He article he Eina atheithlana chata keima mopakha pachana (feeling) a chapa vata châ a reituhpa zydua hnota a rei dah nama thai chyu awpa ta ei cha hawpa ei.



1. Chi apôh awhpa he Khazohpa khona zie a châ:
Tipa-ua âtlo khai tawhta Abeipa ta Abara(Abaraha) aw ta (Athaona 12), phopi ronah ngaitapa ta tao awhpa ta nata khizaw zydua Paw ta tao awhpa ta Abaraha hnota bie  achho(12:2;17:14). Khizaw liata chyhsa apôh lyma awhpa he Abeipa khohna zie cha ta; alei dolei zie ta chyhsa pôh awhpa he Abeipa bie chhao a cha hra(13:16). Chyhsa “chi” apôh awhpa eima tah ti ta chyhsa chi apôhna he Abeipa planning liata cha chanô & chapaw (or) satlia & laisa ahnei ta (At 2:24, Mt 19:5, Mk 10:7-8), pôkha-maniahkha chahkhai tawhta saw sa ta chhokha padua awhpa he Abeipa khohna zi nata Abeipa planning achâ. Cha hawhta a cha leipazy cha Khazohpa achhuana (plan) pha chaipa tawhta cha vei. He hawhta rei ei nota ânô nata paw a y leipa (or) a siano leipa “sawzy” hawpazy hluhpi eima y hra, he Khazohpa saw cha vei ei ei tahna cha hlei vei.



Nôhpi-nôvah ama chahkhai tawhta saw byhnâ ama topa he Abeipa tawhtahpa ryuto cha a cha (Hla 127:3), Nôpawzy chhao ta sawzy ru pachho lei pata Abeipa chhoreinâ liata nata pachuna liata tlao a ma mohô awhpa a châ (Eph 6:4, Kao 3:21). Sawzy pita eima nô nata eima pawzy “bie” zyh ta, ama rei angiah ta palyupalih awhpa he sawzy pi eima tao awhpa rai cha ta, Khazohpa ta bie maniah apiepa chhao a cha hra (Eph 6:2-3).



2. Mahnô-mahpawzy ta sawzy chô ta kyh pachanâ:
Hlano Marapâ mahnô-mahpawzy Kri  âma vawzy hlata chariah a zâ hnei laipa châ eita, amo sasyh (Mara nata Mara) khih kha nata khih kha chhao a zâ chariah lai hrapa ama châ. Chariah riah chita eima mahpawzy châ, ama khih chheipâh “liehlai” zy a chhia chaima eita a ma khih “dia sakuh” chhao âmâ dohkha khai hra. Mahnô-mahpawzy ta, ama lahpi –sawzy âmâ boh thei  nawpa ta pawzy ta, zâ khidei mokuh ramâ chhao khaithei ty leipa eita “riah” âmâ vai lymâ tyh.



Eima mahnô nahzy châ "pati” chho chiehpa ta laobeih  châ chakoh kiapâh liata nohcharei ta âmâ soh lymâ tyh. Chariahzy ta ama vaw tlahnao tita a ma sawzy nie awhpa ta “pati chho chiehpa châ”, thlai a rakhei pala awhpa ta âmâ mâ parei thla ha tyh. Ama chhokha hmo hneipazy â râkhei pâ awhpa ta ama khoh kaw tarawpa ta duahmo ta a chu thai leipa vata ama sawzy pachha thei naw’pa “lâpi deita” a ma tlua leimâ tyh.



Eima mahnô-mahpawzy châ, chariah chipa ta ama khihsana chhao a chhongia thai leipa ta mokuh ramâ chhao khaipha thei tyh va ei. Chariahpa cha, a paru tuhpa haw tlaita âmâ pangia salei nadawh liata a maw pachhai tyhpa vata a masawnawzy kyh pacha eita a manie-a madoh chhao pahâh thai tyh vei. Thlalôh kawpa ta y awhpa he ama vâ chaipâ nata amâ ngiah chaipa a châ.



3. Pawzy ta Sawzy chô ta kyh pachanâ:
India nata Burma sawkha, boundary âma vaw thlie hla ta, Abeipa ta eima missionary nawzy hmapa ta Mara pa cha maniahh vaw papôkhasa eita,  Mara Awnanôpa chhao, paloraoh kawpa ta eima vaw lai zaolao khoh. 1947, Thlazoh thla(August) ,15 ta  India Independent vaw hmo ta, cha tawhta India nata Burma rairi (boundary) thlienâ vaw y ta chakhai tawhta“Mara” pa he kheihawhpa sawkha lâma eimâ bai aw? tahpa kyh he kho a tlynâ vaw y hei ta, “Mara beizy”  pachahnâ a lao leinâ nata a makho atlyna hawta India Mara nata Burma Mara tahpa ta 1947 lia khata a vaw chhai hawpa chata ryureinâ alyu leipa sawkha sa noh(2 ) liata eima vaw y haw bâhpa a châ. He daihti no he Burma rah lata âchhi-âloh lapa châta India hlata Burma he a pha via daihti a châvata Mara bei thokhazy châ, Burma sawkha phavia awhpa ta ama hnabeiseinâ vata Burma sawkha ryta y awhpa a mâ vawtly chhâna a châ. 1946, January, 14 liata Burma(Myanmar) Independent a vaw hmo haw hra.



Marapa he thyutlah râ liata khih a vaw sahpa eima cha vata “lyu tao” ta, nie-baw a hmôpa chyhsa vaw châ  pita eima pawnawzy ta riethei thachha papeisa leipa ta lyu tao o sana kyh liata tiama ama papua ngasâ. Mara rah liata khihpi (Township) eima hnei thei mah leipa vata âchhi-âloh lana chhao a hla ngasâ.  
India sawkha cha phaviana la a vaw pangai haw bahpa vata he daihti nota “Lôlei-Tlaboh” a hlaofa thei pazy he pachiah kaw eita “Aizawl” a thlytei pazy he a ma vaw pasahsa kaw.



Eima missionary nahzy vata Mara saw pi, a chu na(education) kyh liata mo  pavâna vawhnei pathao pita a chuna kyh vata eima paw nahzy lyu tao o sa rairuhna hry ta ama saw nawzy châta a ma taothei chaina dah hawhta ama mohôh pha lyma.



Notla Mara cha ama sawkha phana vata 1952 kô liata “Regional Council” vaw hmo eita, 1971 liata Siaha cha mawtaw kaw tlo ta, 1972, Pachaw thla(April),29 liata “District Council” eihra pâ vaw hmo thei hawba eita thadâh viana lathloh ama vawchhi lyma bapa hawta Pawzy ta ama Sawzy mohôna kyh liata âti-âvyunâ lathloh hnei pha via lyma  eita, Nochhi Mara deikua cha Democracy sawkha na-awhpa tawhta democratic period vawtla pahnai ta(1948-1962), cha cha ta varopi vawsiekheipa chata, 1962 tawhta pheisaih ryureina  vawcha haw ba ta, eima sawkha phaleina vata lyu ataopâ hluhkaw pita riaka-pheisaih hmo phao pâh hei pita, chhokha raichhao apha-si ta hriathaileina châh hluhpi eima vawtlô tyh.


Chatlupo riethei rairuhna rah liata achareipa eima cha tarawpa ta eima pawzy ta ama sawzy kyh maniahh pacha ngaita eita thaisona achuna kyh liata maniahh khokhei kaw eita amatheina hawta m’iah âma mohô pha ly ma. Nochhi Mara châ atanoh taita reithei pata y pita, taoh-hualua pita khihpi pâ (Town-ship) chhao hmo thei to ma pi.



4. Nôzy ta Sawzy chô ta kyh pachanâ:
Mara nôzy he reithai leithei parai cha vei ei. Nohlaonâ ahmo tlah ama cha kaw dia. Chapaw thla hra (10),chanô thla chaki(9), a mapy chho liata maniahh phao eita, eima vawpi hla ta eima nô zy châ ama py chichhao ta laosie pâh ei, tho phaohpâh ei, ti thai pâh ei, beih chho pâh ei, Vao-Aw khasia pâh ei, sâh dai pâh ei, thai sa pâh ei, eima vawpi tawhta eima ie-pazô maniah khasia pâh lyma eita eima paw thokha zy moku ramâ ama khaih pha haino ta eima nô zy châ, ama sawzy vata ta mokuh pahâkawpa ta chhao a mo thai tyh lei kha eita khi a vaw dei nah ta “saw” pipâhpa ta rai la thlai pua heih eita o âma vawtlo tawhta o chhoh lyu-ka patohpatia â ngiahpa zydua thlai patohpatia hei eita, apahana noh rai hnei thei tyh vei ei.



Thotlahpa râ liata a ypa nô thokhazy châ thohna o (hospital) a hlana vata saw/nawhpina liata ama hronâ a chhâ hawpa nô hlupi a ma y lyma hra. Amâ vahpa ta âpahara hawpa Nôhmei zy châ, chapaw taohriapa mohmai taohriapâ lyma hei eita, ama rietheihnâ angiakho chhao a chhi vei. Mara nôzy he, he tluhpo ta raihria pasa eita, sawnawh chaki changaina kyh liata pawzy hlata nôzy he tiama papua via eita, chahry ta thokha vahpa/pawzy châ, a ma lahpi nô hnota a ma paloh chaleinâ/ ama nahtla leinâ a yh tita pachah thaina chata “chanô i-by ruapâ” a ma tahpa hei bao!. Pachah thaina chata mohnao na ao-reih tlao puahri ta, vahpa zy tawhta mohnaona ao-reih  a puanga pachhao ta nô zy cha raihria ly-lia eita, âmâ vahpazy nochâh phao lyh-lia eita, âmâ vahpazy palohtlanâ khâ ama tlua papua lyma tyh.



Saw pakha, panoh, patho(1,2,3) etc….ama sa hai nota vahpa ta  a pahara hawpa nô thokhazy cha dyhro” châh pakhuapa ta thadâhnâ lâpi a y tarawpa chhao ta “dyhro” parai chakhoh khao leipa eita, a masawzy khâchâ hro bie eita a masawzy chô ta âmahronâ tlokhuh a piekhai eita, dy châpakhua awhpa ta a vaw hiapa a ma yh pachhao ta ama sawzy vata dyh chah awhpa rai khohkho leipa eita nôhmei hara duasu liata hrochho âdua bâ awpa he tlao ama vaw tly hrih cha maw!..He tlupo ta sawzy chota kyhpachahnâ ahneipâ Mara nôzy hawpa he mopho hropâ(or) chipho hropa nôzy ta, Mara nôzy hawta a ma cha viaro thei hra vâma? tahpa eivaw pacha tyh.



Mara bieso ta, “Paw lâ paw pavawpâ cha ta, nô lâ nôthlôhnô a châ” a ma tahpa bie kha eivaw thei chahta, Mara nô zy phana he reithai na ai vei. Chanô phapa nata âzaopa ta Abeipa bie chhao biehrai liata eima hmo hra. “Chanô phapa cha lôsôpa hlata phavia ta hmo nakho chaipa chhaota atlu vei”(Biso 3:15)…Âdo tlaina, “Chanô phapa chata zachhihnâ ato tlai aw” (Biso 11:10).



5. Sawzy pi Chhokha liata hrozie:
Chi pho a lyu leipa kaoki liata apahrapa, keimo Sawnawzy pita eima chhokha chyu liata eima hrozie Nôpaw chi zâh dâh, Nôpaw palyupalina dâh he, khizaw liata alyuleina hluhpi y hrasala, keimo Mara sawzy pi he adâhtlapipa ta eimâ lyu via chai awhpa ta ei pangiasa. India Via naw nata Burma Via naw hro liata sawnawzy ta ama nôpaw  chi zâh ngasâ eita, ama palyupalih ngasâ hra. A ei viapa ta Burma Via naw chhochhi la sawzy âdona kyh hmata chahrasala a manô-pawzy bie chahrâpa rai palie nga tiarâ vei ei. Thokha chhohkha(family) chhochhi la, ama sawzy ta ama khona la pua awhpa ta nôpaw âsao-hianâ, la tua awhpa cha ta, chaleipa ta ama khona lâ maih ta pua chakhy thei parai cha vei. Nôpaw pasainâ (permission) la tua awhpa byuh ta Saw ta a nôpaw paloh a patla ngasâ leikhia, saw chahna tawhta ama thy tyh hra. (Nôpaw zy ta, e.g“ Mr. Soe win etc..”cha, Date 13.4.2009 noh tawhta eima saw chahna tawhta eima thy haw tahpa news liata hmopa a cha hra).



Keimo Mara duasu eima sai tita, Sawzy pita Nôpaw chizâh tu ma pi ei tah aw tly ma! Eima custom ta sawzy pita eima chhokha liata eima ytu-kasa dâh he eima free ngasâ ei tah aw tly ma. Eima chhokha chyu liata eima hrozie he democracy kawpa ta eima hrodâ a châ chyu. Viasâ charei awhpa ta Nôpaw pasainâ(permission) la tua awhpa byu leipa ta hmo dimaniahhpa taonaw pa kyh liata eima khodâ hawta tla pua pita eima kho nadaw(time) liata o cha tla a vawdi pita nôpawzy ta kheita hma ta maniah tahra vei ei. Khi tly awhpa tly ma, rai laipa tao awhpa tly ma etc, chahawpa liadei ta Nôpawzy a saohiana hneitua pita chakhai tawhta eima tao-hria tyh. Eima byuhia pa a y tita free kawpa ta eima nôpaw chhopi ta eimâ byu eimâ ngiapa zy eima hia tyh hra. Nôpaw nata Sawnaw likawh liata âzaonâ relationship chhao viasâ hawh tluta “a châ” tahthei pa a châ.


He hawta Marapa nôpaw nata sawzy, chhokha liata eima custom hawta a tyu adua dâ a cha tita mo hlupi ta lyhai-khorei ta eima ei pâhtyh hra. Eima palohh âhaw leipa vata tlyma, Khazohpa liata eima pipathi leipa vata tlyma, Nôpaw chhoreina he papeisa tu lei kha pita eima nôpaw palyu palih na nata chizâhna chhao eima hrota hneitu mapi. Motho kha chhochhi pila eima palohh châhlei nakyh liata “Na pabua kha, Vaw reih nga kha (Nâ saih kha), keima reisai a cha,” tahpa “bie” zy eima papua tyh hra. Eima taohria baopa, viasâ zy nata sie awhpâ/tao awhpa ta a pahrua pita nôpawzy ama paryhsa vei tita o liata bychhie-hnachhie hrao pita eima chhokha hmo hneipâ, hmodâh chô zy liata ku eima pathlapâ tyh hra. Nôchhopati nie awhpa ta o avaw di pita nie awpa a y khao vei tita palohhtlana rai hneilei kha pita bychhie-hnachhie eima hrao lyma tyh.

Eima nôpawzy ta phana kyh maniah ama chhopa a ngiana chata “Khazia ei na sa chi, khizaw liata vawpi leipa ta y sala a pha via awpa tlai,” tahpa “bie” zy a reihpâ eima y holo hra.



Krizyhpa moh phao pita nôpaw chizâhna nata nôpaw palyupalina eima hro liata hneihlei lei kha pita vs Ephesi 6:2-3, nôpaw chhoreina bie chhao nahthlie ho lei kha pita pasi pa-ao na bie chhao a py tyh hra ma pi vs Biso 1:8. Thokha chhochhi cha sahma paripa ta nôpaw hneina pahryu ta nôpaw palorie apatheituhpa tlao eima cha hri. Chyhsa siapa, chyhsa phapa cha awpa hlata, saw chhorupa, nôpaw rei a ngia lei tuhpa nata nôpaw palo rie apathei tuhpa mo hlupi eima cha thlyu pata ei vaw ropady tyh. Eima hro eimâ sa pathi hlata chyhsa siapa, nôpaw âchi-âzâhpa he mo chyhvia eima cha thlyu nata â ngia.


Eima chhoruh kawpa chhao ta nata nôpawzy paloh eima pachha kawpa chhao ta ama kyh pachana châ, eima chota khatinorai ta chhâ beih leipa ta, ama sawchâhna tawhta thypathla pâ chatla beih hra mahpi. Keimo byhna to n’awpa ta nata chyhsa dopa lâthlôh liata eima sie thei n’awpa ta eima châta “thlah” khâ maniah ama chhapa hri tyh.



6. Ei khophei chô tawhta Nôpaw kyhpachanâ ei vaw ropady:
Yangon liata Biehrai ei chuna tawhta khihla vacation kawtlo na ta zâkha cha (7.5.2005) rakho liata avaw zia na ta achôla ta palâsa hawpa points zy nata azaopa ta khizaw liata chyhsa eima hluzie zy, hlano Mara mahnô-mahpawzy ta chariah âmâ vaw dyu laina kyh zy, Mara pa he zohna tawhta khaihna sawta biepa eimaw chahna kyh zy, Eipa nata Einazy ta ei chô liata kyh eina pachana zydua kha sâkha sâkha ta vaw ropady lyma na ta keima hrozie nata ei châhnâ duasu chhao eivaw hmo pasia kaw.



Keima châhnâ duahmozy vaw pacha via laih na ta kei he Eina ta thla hraw(10) na phao ta ei vawpi awhpa no he ei pahly pa-ao tu vata nawh pi cha ru ngasâ ta, Eina cha noh hraw(10) chho nawziepa ta chyhsa pacha ta, ‘athiba thlyu awna’ tahpa taita pacha khai haw ei ta, he daihti no he Notla la tawhta Evangelist Ngôtlai Paw ta eima khih thatihhpha chho awhpa ta vawtlo ta, Evan. Ngôtlai Paw ta Eina nawhpi thei n’aw pata thlachhapa ta Amen ama ta tawhta rei leipa liata kei cha ei vawpi theipa acha tahpa ei naw chhopazy eikhâ vaw pacha via laih lyma na ta. Eina ta thi-na-hro a chhupa ta na vaw sa ta ei hawsai ta tawhta navaw khasia lyma eita, Eina nata Eipa mohô phanâ zydua kha eivaw ropady chata ei hronoh chhoh zydua chhao ta ama kyhpachâhnâ atho thei rimâpa ei cha leipa he ngiachhie ei vaw tah kaw.



Ko 1991 liata py 5na a vaw chu na ta he daihti nota Eipa cha m’iah vaw pahara hawta sapa liata eimâ bôchhâ awpa vaw hnei khao mapi. Chahrasala Zisu cha harapazy paw nata Nôhmeipazy vahpa a cha tahpa bie kha, ei noh to hro liata bievaopa hawta ei vaw hnei lymapa chata, thlah ei na vaw paloh ngasâ hrapa achâ hra. Chahrasala he zâh liata Eipa cha ei vaw vâ ngasâ. Achhapa la ei palohhzy vaw hawh lai haw ba ta, Eipa sohnâ ahnei tlakaipazy, Eipa tawhta pahno byupa hlupi âla awhpazy kha âla thaipa a cha khaoleipa vata vâchhie vaw tahkaw na ta, Eipa ei vawh vâ chhâna a châ. Athi haw pazy vâna nata a chathai khao leipazy pacha rili nahe rei pasaonâ lapi apahytuhpa cha ta, palohh tlahleina deita m’iah pieta khapahma phahnai tlai vei tahpa ei pahnopasia.



6.1. Eina hnota tao awhpa Chhorupa ta Bietainâ ei vaw hnei:
He zâh liata Nôpaw kyhpachanâ eivaw ropady khai nata keima hro chhienazy vata nâvawhro la  chiehpa, Eina paloh eipasa sahpa a y ma? tahpa vaw pacha laih lyma na ta Abeipa ngiachhiena vata ei hawti no tawhta nôpaw hneinazy pahryu ta sahma-sahmie liata âzâ laih zaolao pâ châhrao lei kha nata nôpaw palohh rie ei pathei kawpachhao âpahno hlei vana. Anodeikuala ei paloh liata nâ vaw khai  kawpâ deicha, ei hawti nota ei palohh chaleina kyh liata bychhie-hnachhie ei hraopazy, nohchho pati nie awhpa a y khao vei tita Eina ei rapazy, “Na pabua kha (nâ sai kha), keima reisai a châ,” tahpa “bie” ei reipazy, chysia thiehpa napie eita nozahna vata khâ awhpa/a tao awhpa ei kho tyhlei pazy kha avaw thie nata eivaw ngia pachhi kaw.  
Chahrasala cha hawpa zydua cha nôpawzy palohh liata a serious kawpa ta maniah pacha leipa aw eita a ma palohh liata chhao maniah pachôpa hra awh vei ei... ngiathaina ahaw byuh leipa ta maniah âmâ ngiahthai khai chiehpa a châ, tahpa ei pachâ. Abeipa bie hawta nôpawzy palyupalina nata rei a ngiana he “hro pasi na nata byhna tohna hnawh” chata sawzypi tao awhpa rai a châ.



Abeipa pasaipa ta Eipa cha khizaw maniah a khosai hataw ta cha, Eina tlakai pahe khizaw maniah a khosai hlata keimo a sawzy pi, eima hawti no tawhta eima chhoruhna zy, eima nô hnota bie chhiepa eima rei hapa zydua kha eima nô hnota ngiathaina âhaw ta byhna maniah a awhpa awhpa he khohpasa na laikawpâ ei paloh liata vawpua ta “Eina hnota tao awhpa ta” ei chhoso liata vawropady nata daihti ta eina-pie khiah, tao thlyu pata ei palohru chhochhaipa liata bietainâ eivaw hnei hawpa a châ. Ei vawropady dahta châ, 2006 liata B.Th kaw patlo pâ-aw nata khih ei kawtlo tawhta daihti ryhpao chainâ “noh” rao ta khi hrola ta dy achâ hawpa ei sieta nô naw zydua ei chhuahnâ thatihh pahnosa khaita khih ama vawtlo paki khai na ta “Special pati nie pahmaonâ service” taota cha liata keimo sawnawh zydua pi ta, eima nô hmaniah kô ta eima pakhu panieh khaipa ta a chôla ta palasa chiehpa hawta eima nô hnota eima hawti notawhta eima chhoruna zy, eima tloleina toti zydua kha ngiathaina ahaw tuachai ta chakhai tawhta keimo sawnawzy pi eima tloleina zydua pakha hno pakha ngiathaina bie rei chyu hrata, chakhai tawhta eima nô ta a sawzy pi chata biereina maniah hneipa sa la, eima luh maniah chahnaopâ pata thlachhana maniah hneipa sa la byhna chhao maniah â-aw pahra awhpa ta ei vaw sadu thliehnâ  a châ.



7. Yangon la B.Th Final patlo awhpa ta ei sie haw:
Mylâ cha (20.5.2005) a chuna vata Yangon la sie heih awhpa cha ta za ta “Awh” thie eita he za liata Eina cha a chhoh patlai ta lyupâh ei hlupi apuapa vata a tha chhah kaw ta khi vawdei ta  pati/lao vaw nie pita Eina cha pati chhao niekho thai leipa ta ei sie awpa a cha vata ei palohh pahâh naw’pa ta a chyhta maniah â nie lâh... O tawhta sie bâ awhpa ta kahmi vawchô nata  Eina nata âtlana bie eimâ vaw reih/chiebai eimâ vawbu cha, khapa syulyu tlyma Ei palohh liata bie rei awhpa sâkha a kawhpuapa châ: “Eina y, ngiachhiepa ta ei kawtlo hlalei nazâ paha sai mah bei kha y,” tah awpa he mei hawh tluta navaw kâ ngakaw ta rei awhpa ta ei pakah rai a hythai leipa ta ei paloh liata rei awhpa â kawpuapa cha, reih leipa na ta, ”Eina y zatla ha ma y” tah hri nata ei paloh ngiaryhleina cho ta keima sasyh thlah avaw paloh na ta Eina cha kô 60 pha haw hrasala rai a hriathei chypa vata a thi awh tahpa rai pacha lei kha nata O tawhta ei vawsie hawbâ. Vaw sie lai lyma nata ei hro ngia rai nâryh thai leipa ta Beinô chavah vaw chaka nata Khipilu(Phaphia) khih eivaw tlo chy ta  khih la zakua pakhua ta bierei awhpa a kawpuapâ, ei rei khao leipa kha zarei thlyu awhpa  pachahnâ thata vawlai ta chahawta tao hmeisei awpa cha a chathai khaolei pa vata “thlah chhiepâ” tawhta a vypa, rei pasaonâ a cha tah nata ei vaw sie  pathla haw. Yangon eivaw tlo tawhta phone ta Eina thatihh cha vaw hiahri na ta a tla haw..a sangai chhao a thao kaw ba navaw ta ei tah, ei paloh âpahâh ngasâ bâ.



8. Ei sietanô tawhta Eina pasa na serious kawpa ta ei nawchho:
2005 Di thlapa (December) va tlo pi ta ei pangiasa leipi ta ei sietanô SieSie(Zeisie) cha Sala (Falam) tawhta navaw aw (phone) ta, einô cha thata pasa hawta khila sie awpa eichhua haw navaw tah ta, bie chhao vawrei chara thei khaoleipa ta ei paloh liata Eina châ hmia eimâ hmô thei khao va ma i? tahpa pachana thlai navaw pahneisa ta, Ei sietanô cha bie chhao a vawrei chara thei khao leipa vata ano thlahpaloh awpa ta a hnota khazia na cha ngakaw, eima hrona zydua he Abeipa ku liata y khai ta, Abeipa ta âryh âtahkhia la eima nô cha a vawtla ha aw, Abeipa liata thlachha viahri sila, kei cha direct ta kawsie thaipa acha leipa vata kheita rai chasala thlah vawchha via hri sala, Eina maniah hmô thei chy awhpa ta Khazohpa ryraonâ a chakhiah la hakô 2006 liata eimâ hmôh thlyu aw. Nama cha Eina thohna mohô awpa ta vazuh chatlie bei la, bie sâkha ei chata khoh padei châ: Eina tawhta pasi pa-ao nabie maniah a hneikhopa zydua nata raohi biezy hawpa a rei khohpa a y khiala vaparei sakhai bei ula, tahpa ta record vawtao khai ha muh vy…tahna ta Eina thatih thei awhpa cha angiatiah rai leipa na ta thatih chhiepâ hmata châlia tahpa ei pacha kaw hra. Ei sietanô cha hata ei no (2) Eina vaw mohô ta a vawtla via syulyu hawpa vata thohna nie awhpazy rakhapa dei vawsopa ta, Sala (Falam) lachâ a khy pakhua haw heita, Sala a kaw tlo tawhta navaw aw heita; Eina cha a tlah kaw ba na; rai a hria mah lei awhpa deihe âbyuh cheiy navaw tah ta, a vaw ly kaw na ta, Abeipa lata Alyna bie thlai reih na ta ei palohh tha avaw dâ syu lyu haw.



9. Yangon tawhta Khilâ ei kawhsie:
B.Th graduate n’awpa noh kha(1) â byuh chyno ta ei sietanô cha Sala tawhta navaw aw hei ta, Eina châ pasanâ âla pakhua haw heih, atahma la ahmiatua ta a pasana hlata a paruh via syulyu haw, tahpa khilâ tawhta zâhnia kha eina kaw chho ei, navaw tah ta; eima graduate nawpa a vaw dâihpâ hawta, vaw pacha na ta  khih ei tlopata na ta Eina châ thohna o la sie khei awhpa ta saduthlie na ta eima graduation nâ eima pachha khaipata nah ta khih la cha thlai kawsie nah ta, Abeipa chhitha phana vata ei siena lâpi cha palâ lyma ta Razao (Rezua) Town he noh 3 ta kawtlo nah ta Razao tawhta eima khih Sabyh he pheita noh 2 lâsie cha ta Razao khihpi tawhta  pheita vaw sie hei nah ta â noh 2 nâ, eima khih tlo pâ bâ awhpa noh he vawpacha na ta Yangon tawhta Sabyh noh 5 ta vawtlo thei awhpa achanâ kyh, ei khitly laihna zydua liata he tlupo ta ei lasie palâpa he vaw pahno tla lei khah na ta, Einô cha hmia ei hmôh hmâ thlyu awh tahpa ei vaw saduthlie haino ta, khichhai pakha “Chapy (Chapau) khih” tlochy ta avaw tyh na ta Unaw khatai khihpa e na cha? Khataih tawhta e atanoh navaw sie vawta na ta: Sabyh tawhta ei vawsie na tah ta; Sabyh hnatla apha baomâ vaw ta heih na ta, zahnia kha âmanô pakha âma o achhyna O kiapâ ta a ypa deikua cancer pasana ta âpahah haw navaw tah ta!!! Eina acha tahpa thlai vaw pahno nata ei lâsie chhao vaw pahâ thai khao leipa ta. Ei mothlih cha avaw tla pathao lyma. Keima nata ei sietanô cha khih hro lata eima y hawpa vata eima nô “ri” chhao vaw hmo thei khao leipa pita “Eina hnoh ta tao awhpa ei saduthliehnâzy kha  a “hlao vaw tloh thei khao vei”. Thina ta maniah âvaw pachhaih haw.



Ei liahritlonâ khih bôhpi châ tlobâ awpa ta ei vawsie hai nota Eina thipâ thatih eivaw thei tawhta ei phie bâtha vawtlo kaw ba ta vaw sie chatlie theikhao leipa nata “Beinô” chavah vawsao nah ta “Lochei khih” la ei vawh rie haw ba. A myla ta ei sanawzy nakaw chhitha pâ eita a mo  chhaota Sabyh lacha sie heih pita khih tlochy hawka lophieh liata ei chhokha sanawrinô zy châ navaw mokha eita, ei sietanô- Mâri nô cha vaw chah pathao ta cha awparai eikho leipa vata pahnie pâhpa ta saiso vawtao nata eima zydua ta pahnie pita O la cha eima vaw pangai haw. O eima vawtlo châ eima O liata chyhsa hluhpi keima thlapalohh, hnapangah awhpa ta khih Macha Hotuhpa chhao ta vaw y khai eita, chibai abunâ eima hnei khaipata nah ta thlai aduah nah ta, “Ngiachhiepa ta keima tawhta thachhanâ chyuta eivaw hnei tua bei aw,” tahpa a vaw haw ei na ta, thla vawchha na ta Amen eima vaw tah khai nata O liata a ypâ zawpi zy cha âmâ lynâ hmia phao ângia ngasâ sai.



Kei he eima chhokha hry liata a siehnai chaipâ ei cha vata,  “A paw chhao y khao leipa ta a no tlakaihpa chhao hmia a hmo hma khaoleipa he a ngiachhienâ mo thlih âpathla thlyu aw,” tahpa navaw pacha holô eita, chahrasala zawpizy chata ei ngiachhiena hmiaphao chhao navaw hmô leipa eita âmâ ly nâ bie-ao ngia ngasâ padei einawh hla via pachai ei. Vaw zâlâ ta chhokha thlachha na eima hnei khai nah ta amo ba awpa ta a vawzia chyu pita kei deita ta Eina “ao” a ma recorded pakha vaw nahthlie nata Eina ta bietana sakha a reipa cha: “Khizaw sôh he â dai hrakha pata vawtlai chhai ma y,” tahpa ta vaw reih ta; Eina bietapa cha vaw pacha na ta, Khizaw sôh leipa ta chyhsa eima hrona liata tla-âtlo thai leipa hawta Eina ta“khizaw sôh vawtlai chhai kha y tahlei pata,” “âdai rakha vawtlai chhai ma y” a tahpa he pacha na ta ei padosa ngasâ. Eina ao ama record nota bie a reipa cha a thachhâh khei kawta, a biereipa cha a sia kawpa ta vawthei na ta ei paloh a vaw lie ngasâ ta, ei mothlih cha ei pahno hma leipa ta tlai vaw loh lyma ta, ei chhokha nazy hmia ala awpa chhao khoh leipa na ta, ei ao chhao avaw control kachiaha na ta pôhhluh a vaw khu na ta eivaw chah pa-uh ngasâ.



Biechhahnâ:
Khei hawpa daihti liata tlyma châ, Eina nata Eipa zy kha ei vawhvâ ngasâ tyh ei. Ei sapa liata Eina nata Eipa ei vaw chhaih tawhta, Isai 2:22 “Ama hnapasu liata deita husona a y pa chyhsapa ngapa he basai te u,” tahpa bie he keimo Nôpaw a hnei khao leipa harapa sawzy cha pita a reipa châkhia maw tahpa tluta vaw pacha na ta navaw palysa ngasâ ta thlachhao ei napaloh ngasâ. Chahrasala hykha la tawhta eivaw pacha heih tita hara tahpa he a mapaloh âhawhla ta nôpaw a thi sai hawpa zykha “hara” ta awhpa chata “kei” cha ei palo a vawhaw haw bahpa vata hara ata ngalapa cha khao vei, chyhsa ta hara duasu liata maniah so hra thlyu vei ei, tahpa vaw pacha na ta paloh a ina (chyu/chaonâ) ei navaw pie via ri li.



Namo nama nô nata nama paw a cha hrolah chypâ (or) nanô dei (or) napaw dei ta a cha hrolah chypâ Krista liata unaw nata sietanô zydua hnota khohkheina a sâh kawpa eivaw palasa khohpa cha, keima vahduana duasu tawhta saipazi thaikawpa ta nama hawti no tawhta nama nô nata nama pawzy hnota nama taochheina, tloleina zydua kha âma hmiakô liata apanawh ta molei ngiathaina bierei awpa he paphusasa leipa ta y leihpa bei ula, nozana rai hnei hra bei kha u. Eima Nôpawzy cha ngiathaina bie eima reihla chhao ta eima taochheina, eima tloh leina zydua châ maniah âmâ ngiathai khai chiehpa cha ta âma paloh liata pacho beih taraw vei ei. Nôpaw âpalysatuhpazy, Nôpaw âpalyupalihtuhpazy châ “Hro pasina nata byhna hlupi chhao,” ama to cheingei awh.



Eima hrochho noh zydua liata eima chhokha he âdyhryh kawpa ta charei khoh awhpa he phachai ta chhokha pilâhpazy pita “Uta-Nawhta, Sieta-Chawta” âdaorai kawpa ta eima hrochho ta liata charei khoh awpa he eimâ ngiah ngaitapa na ta asoh ngaitapa a châ. Mara bieso ta, “Chhohhna hrohpazy zô tua ta, chhohna raohpazy tlao â pangieh hri,” a ma tahpa hawta, athi tua awhpa ta pachahpazy ama hro pareih via chy hri eita, a hroh chy awhpa ta pachahpa/raopa zy tlao ama thi tua palie. A chatheikhiatala nama paw nata nama nô tawhta phopa-lahno nata thyukeina history kyh zy, ryuhina biezy, khei hawpa pahno byupa zy, etc, “video tape” ta âma-ao reih zydua record khai thei ula, CD/DVD/VCD/cassette ta nama thokyh (box) liata âpaso thlahhâ bei te u. Chahawta nama tao thei khiala nama paw nata nama nô nama pangiasa leina daw liata nâvaw chhai tita chhao ta cha phahnai kheih kaw awhta, angiapachhina hneileipa aw chita, na nô nata na paw vaw vâ chakhy thai aw va chi.


Note: St. Vatlo Fachhai he M.Div a patlo tawhta M.Th chhao atako 2011 April khata a vaw patlo haw hra. Andhra Pradesh liata High School sakha liata pachutuhpa rai ahria haipa a cha. Ano thatih ahlaopa ta article pha kawpa a vaw thyupa he a paloh pathaizie nahta a khopasanazy ala hmeiseihpa ta eima pahno. A reihtuhpazy a thohkheina nama tyu cheingei awpa ta eima hnabeiseih.

Comments (7)
  • Anonymous
    Lohchata ta reipa chi a cha. Na no nata paw cha pahasai hra ei sala Khazohpa ta cha ypa lyma sala byhna chapie lyma mawh sy.
  • Anonymous
    hahahahaha.nathaikaw
  • siaha college vaih
    na cha ropa eipaloh apa hnie kaw.chahrasala, khizaw liata chysa rohna kawpazy nama hlata duahmo chhie viapa,rairunazy chatoh papua pata aduah papua hapa rei awpa hlupi chhao y ei ta,chazy pachana chohta na tiama lylia awpa ta ei cha pasyu khoh kaw.Abei pata na lathloh awpazy acha chhoh lyma aw tahpa eihna beiseihna acha.
  • Ck-Hyd
    Vatlo Fachhai,

    Na cha ropa apha kawpa ta pahno na ta, ei chly khei.
    Chyhsa tota rairuna nata hlao tloh leina a hnei chyupa cha pi ta,
    cha cha keimo sasyh liata apahniehpa a cha hrapa ta ei pahno.
    Chyhsa thokha ta cha "Mo hropa phaohrizie he pahno thai a ru ngaita"
    ama tah tyh hra.




    Eima phao hrizie, nopo/pacharohna nata saduthlienazy
    reipa puapa ta miah nathlietuhpa nata pahno thaituhpazy ta
    taotheina tlyma pathla theipa tlyma cha hravei sala,
    he hawhta ropa puapa nata reipa puapa he ta chyhsa phao pahua
    thei kaw hra. He article pha kawpa na ropa heta na paloh varo tlai acha pahua cheingei hr'awna ta ei hna beiseih.

  • Anonymous
    K.K

    FC Vatlo

    Na article ropa he apha kaw.Hmia tua chaita comment avawhpiepa rei pahawta lohchata ta athaona tawta achhana tai vaw rei nata he liata cha aroh tuhpa he apalo achhyuhkawpa hawta eivaw hmo hri.Angia rohna lachha article ta cha leipa ta Ano hnota tao a chhuahpa hlao atlo khao leipa vata chachai ta,... ahati no ta apaw avaw thisai hapa vata Apaw tawta ao reih zy tap ta avawla hma khaoleipa vata apaw tawta sohna alathaipa acha khaoleina kha achah ta Apaw avaw va thlyu aw tahpa acha roh natawta ala papua.Chavata nopaw ahnei cheihpe'naw hnota akhokheina asah kawpa chhao vaw palasa ta, mia akhokhei pasana eithie thai kaw.Acha rohpa chha nala ta harah thorahpa pa hawta arao khao hra vei hi. Ariticle he pahniechhi achhihpa ta hmohlei vana.A conclusion hawta eima taothei khia, mia aphahnai kaw tlai aw tahpa eingiapa.Ko varopi akho hachhiepa thaiti avaw roh pa chhao he comment hnochhai ta apie tuhpa reipa hawta apaloh ahua na acha tlai aw.


    K.K
  • Meipaw Vatlo
    Dear Zachhihpa comment avawpie tuhpazy

    Acho liata keima article comment avaw pie tuhpa zy, nama hnota alyna bie cha hla chyu ei nata article arei tuhpa zy dua hnota alyna bie eicha hla chyu hra ei.

    Meipaw vatlo
  • Anonymous
    Apao Vatlo,
    Na chachapai pahetapalo einapanaosakaw.
Write comment
Your Contact Details:
Comment:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img]   
:D:):(:0:shock::confused:8):lol::x:P:oops::cry:
:evil::twisted::roll::wink::!::?::idea::arrow:
Security
Please input the anti-spam code that you can read in the image.
Last Updated ( Wednesday, 29 June 2011 17:04 )  



Maraland.Net

About Us
Contact Us
Company Info
Maraland Blog
Maraland

Mara History
Map of Maraland
Maraland at a Glance
Tourist Spots
Programs

Advertising
Partnerships
News Contribution
Article Competition
Help

How to Register
How to Comment
How to Submit News
How to Submit Link
Policy

Terms of Service
Privacy Policy
Copyright Notices
Comment Guidelines
© 2002 - 2012 Maraland.Net - The Home of Mara people on the Internet - All Rights Reserved
RSS Feed