Skip to content
Site Tools
Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size blue color
Advertisement
You are here: Home arrow Articles arrow Articles(Mara) arrow Mara reih ro dah ado leipazy
Mara reih ro dah ado leipazy Print E-mail
Written by Vanoh Paw   
Saturday, 01 December 2007
Mara reih he reih a ngia ngaitapa châ ta, reih hneirô ngaitapa chhao a châ hra. West Maraland (India rah liata Marapa a ypazy) lâta cha Mara reih he ama hmâ (ro nata chei) chyh via lai ngâ kawpa lyu ta, East Maraland (Burma rah liata Marapa a ypazy) deikua cha ama pasô via lai lymapa a lyu.

MARA REIH

Mara reih he reih a ngia ngaitapa châ ta, reih hneirô ngaitapa chhao a châ hra. West Maraland (India rah liata Marapa a ypazy) lâta cha Mara reih he ama hmâ (ro nata chei) chyh via lai ngâ kawpa lyu ta, East Maraland (Burma rah liata Marapa a ypazy) deikua cha ama pasô via lai lymapa a lyu. Chavata East Maraland liata Marapasawzy heta Mara reih nata Marapa chi he a pabohsa awpa nata a kaw palaiseisa awpa ama châ hmeihseihpa ta â lâ. West Maraland lâta Marapasawzy chhao he Mara reih ama pasô ta a lei awpa ama pasai lei awpa ta za pasyu via lyma thei ei sala aly’pa a châ ngaita kaw aw.

Chahawhta, East Maraland liata Marapasawzy ta Mara reih pasô ngaitapa ta cheih ei ta ama ro lyma nota deikua, official ta eima hmâpa Tlôsai-Siaha dialect he amo Tlôsai-Siaha pazy cheipa cheingei thokha ta cha ama thei ngai lei vata a ro chhao chatlupo ta vaw thai mah veih ei. Chavata West Maraland liata Marapazy ta hehe pahno khei thai awpa a peimawh kaw aw. A seina zie ta tlyma, pahnei chhihna zie ta tlyma la leipa ta, tlao a lykhei palie hri awpa a peimawh ngaita kaw aw.

He chârohtuhpa heta East Maraland liata Marapasawzy Mara châ rona kyh liata a chyhta cha deichhyna a hnei thei awpa hnabeiseihpa ta, Chapi-Ngiaphia reih (East Maraland lâta a hluhvia zydua ta ama hmâpa) liata word thokha Mara official reih (Tlôsai-Siaha) reih ta ama rei dâh nata ro dâh ei theina rakha nata ei pahnona rakha ta Maraunawzy Forum, Maralan.Net, nata Marland.Org zy liata vaw ro tyh a chhuah aw na ta, nama vaw rei tyh awpa ta ei cha khokhei ei. Ahyrai ta hawrawh kheihhawhpa tlyma Mara châ ta ro nawpa dâh a pahno leipa nama y khiata cha khatino rai ta eina hiahri thei hra aw ei chi.

A pathaona ta he ary liatapazy he ei vaw palâsa. Ano leipa lâta vaw la leipa u la, Tlôsai-Siaha rei he eima official reih a châ vata Mara châ (Mara language) tah aw na ta, Chapi-Ngiaphia dialect deikua Chapi-Ngiapha reih ei tah aw.

   1. Chapi-Ngiaphia reih ta “kiathy/kiathyna” (progression/development) tahpa he Mara châ liata “hmasie/hmasiena” tahpa a châ. Pakhona: East Maraland hmasiena châta lâthlôh phapa a peimawh.

   2. Chapi-Ngiaphia reih ta, “raw law” (although/but) he Mara châ liata “taraw” tahpa a châ. Pakhona: Nô Hlyâh ta Malaysia lâ a ama paw Hlihchhy zâ hmô taraw ta, chahrasala amapaw khi a tly hapa vata a hmô thei mâh veih ei.

   3. Chapi-Ngiaphia reih ta aly leina nata palôh pasa kawna palâsa nawpata “ngiachhie” (ei ngia a chhie kaw) tahpa he Mara châ liata cha “a pei kaw” tahpa a châ. Pakhona: Na châpaphaopa liata na biereipa pha leipa thokhazy vata pei ei tah kaw. Mara châ liata cha “ngiachhie” he palôh aliena, vâna, nata ngiachhie chhâhma chhihpazy kyh reina kao zy liata hmâ tyhpa a châ. Pakhona: Hlâno ta eimâ kao tyhnazy a kaw thei na ta ei ngia a chhie kaw.

   4. Chapi-Ngiaphia reih ta “ka lâ” (everyone, everything, each) tahpa he Mara châ ta “chyu” tahpa a châ. Pakhona: Ngipatuhpa chhôhkha châta cha Biehrai reina he keimo nata eima chhôhkha chyu liata pachâ peimawh ta hmâ cheingei awpa a peimawh.

   5. Chapi-Ngiaphia reih ta “ochhi hrai” (to close door) he Mara châ ta “ochhi khaw” tahpa a châ.

   6. Chapi-Ngiaphia reih ta “pathiraoh” (angry) tahpa he Mara châ liata “hiehâh” tahpa a châ. Pakhona: Na biereipa vata ei hie a hâh ngâsâ.

   7. Chapi-Ngiaphia reih ta “ti a si” (bath/shower) tahpa he Mara reih ta “ngai a si” tahpa a châ. Pakhona: Noh-y raihria khai tawhta ngai a si ha tua leipa ta cha a mô thei awpa vaw châ vei.

   8. Chapi-Ngiaphia reih ta “Kalâpa” (Indian race) tahpa he Mara châ liata “Viahpa” tahpa châ ta, Chapi-Ngiaphia reih ta “Viahpa” (Burmese race) he Mara châ liata “Kaohpa” tahpa a châ.

   9. Chapi-Ngiaphia reih ta “chha lâ” (north) tahpa he Mara châ liata “maw lâ” tahpa châ ta, Chapi-Ngiaphia reih ta “so lâ/fei lâ” (south) tahpa he Mara châ liata “chho lâ” tahpa a cha. Nochhi nata notla tahpa deikua Chapi-Ngiaphia reih nata Mara châ ro dâh a miakha.

  10. Chapi-Ngiaphia reih ta “a zao” (try hard) tahpa he Mara châ liata “a tiama” tahpa a châ. Pakhona: Sikuhatizy cha châ rei tiama awpa a peimawh.

Comments
A do viapa....
Written by Guest on 2007-12-25 04:54:11
Ahmiatua chaita topic "Mara reih ro dah doleipazy" a tlychaka pata a chyhta comment vawpie awhpa khoh na ta,ei vaw reipasipazy a y deikua khiata cha pacha ei na thai awhpa ei chita ei cha haw hmeisei ei.... 
 
Keima pacha dah liata cha Mara reih nata kheihawhpa reih raita chasala,reih dopa apua thein'awhpata cha eima reih cheipa nata ropa liana heta grammer liata eima siatua awhpa a byuh. Kheihawhpa reih raita cheih ei sila a theituhpa ta atheithai khiata cha reih dopa eima tah thei awh. A yzie cha,'reih ado chaipa' y vei,topic liata na vaw reipa hawhta,rei dah tlyma, ro dah tlyma a do leipa cha leipa ta,hmana dah a lyu leipa tlao a cha hrih. 
 
Anodeikua ta cha,cha ro dah liana heta Marasaw (west Mara-tlosaih)a tahpazy pi chhao heta eima reih cheingei chhao rohthai tla mapi,he vana heta,reih cha kheita eima chei hapa chhao raita,eima cheih dah nata hma dah a lyu tla leipa chhaota roh dah lia chha heta cha a sosih via ei sila tahpa ei khoh kaw. 
 
Chavata grammer lachhah he eima pacha peimawh tua awhpa a cha.Parts of speech liata eima sia tua chai awhpa a byu,he liata eima sia khola liata ro dah liata hmah eima sie thei aw. A pakho n'awhpata 'viachao' he noun a cha, anodeikua ta cha chyhsa pakhata a roh dah liata a sosih leipa vata 'via chao' tahpa ta a vawrona daihti lita cha, bie yzie hneileipa lata a vaw lie syulyu,khaziama yzie hneivei eima tah thei aw? A chhapa cha 'noun','verb','adjective',adverb, etc...,tahpa sia khao vei chavata yzie hneileipa lata a vawliepa a cha. 
 
Chavata cha rei dah nata ro dah liata yzie hnei via awhpata cha word a pachhaina nata pachhai leina liata eima roh dah liata eima sosih k'awhpa a byu.Mongyu reih(English) liata cha eima reih a cha lei tarawpata tlao ru hleitu vei. Grammer ama hneiphapa vata a cha. 
 
Eg: Pati/Lao namanie haw? he he roh dah doleipa a cha. Roh dah dopa cha... 
Pati/Lao na/nama nie haw?(singular/plural) Eng(grammatically) ta cha 'Have you taken your meal/food?(singular or plural) tahna a cha. 
 
'Pati/Lao'='noun' (parts of speech liata),'object' (tense liata), 
'Nama'= 2nd person plural noun,subject(tense liata) 
'na'=2nd person singular noun, 
'nie'=verb 
'haw'=adverb 
'nie haw'=past tense/past participle tense 
 
He choliata palasapa e.g(exempli gratia) tawhta eima rohchheipa nata reichheipazy a hlu ngasa chavata eima sosih via syulyu awhpata eima pahnosa chanei hei. A sosih peimawh via pachaina cha hei cha formal letter(magazines,articles,notices,etc...)eima roh no he a sosih viapachaipa a byu,khavata maw? Chyhsa hlupi la liata a la awhpa a cha pa vata, eima vaw careless daihti liata cha a reihtupazy chata rairuna a tlokhei tlamaw awh. Chavata eima sosihviachyu heih awhpata eima pahnosa chanei hei. 
 
Ei chaly kaw. 

Write Comment
Name:Guest
Title:
Comment:



Code:* Code

Powered by AkoComment 2.0!

Last Updated ( Thursday, 06 December 2007 )
 
< Prev   Next >