Articles
Articles(Mara)
Internet Pornography: chi-āchhihnā nata āvaināzy | Internet Pornography: chi-āchhihnā nata āvaināzy |
|
|
| Written by Chatlai | |||
| Saturday, 31 May 2008 | |||
|
He article heta Internet liata hmo pualeipâ â-y theizie nata âvainâzy maniah â pachu. Reihra ma y .
By Chatlai 1. Biehmia: Internet he eima pahno chyupa hawta hmo a phahnai kawpa âcha nota, chyhsâ hlupi moleinâ lâtâ maniah achhihtuhpâ chhao achâ theihra aw. Chyhsâ thokhazy ta amâ rei tyhpa hawta, bie (opium) he thohnâ châta âphâ hnai kawpa châta, âchana hawta hmâkhiah â phahnai kaw. Châhawta hmâ veikhiah châ pari ta ‘addict’ theipâ nata hmo hropa maniah apataosa theilei awpa maniah aparaotuhpâ tlao achâ âmâ tah hra. Internet chhao châ chahawta achâ tah sila tahchhei ngyu aw ma pi. Ahmatuhpâta â hmâdah reita phata, phalei theita, phahnaita â phahnai lei thei hra aw. Internet he lâhlâ lâta a y pazy ‘email’ nata ‘chat’ nata ‘instant messenger’ hma pata thlai thlai thatih apahnosa theina, lokhy viasazy nata miah apazao tuhpa châta, thokha cha ‘research’ tao awpata ‘online library’ hma awpata internet ahmahpazy ama y hra. Amozy chata châ hmô phahnai kawpa a châ. Châ ama chuna su liata library liata hmo a y lei pakha internet liata hmo hlupi ama hmo thei. Distance education chhao chakhao leipa online education hmapata achunazy chata a hmahpâ ama y hra. Internet hmapata chhazaw hrona lapi lata angaipa ‘Arab’ rah Krizyhpa angiapasai leina rah tawhta thatih dao awpa ahlu kaw hra. Thokha heih cha internet hmapa ngala ta millionaire a cha pazy ama y hra. Chazy cha internet ama phahnai khei kawsai tahna a châ. Internet hmâdah adoleipa lia cha khizawta abua khei kawpa nata cha liata chi achhih chaipa sakha cha ‘pornography’, âpachhona lata ‘porn’ eima tahpa he a châ aw. Internet hma pata chano-chapaw lachhata hmo ama sopa mokhohna, video tlyma, nohthlahpa tlyma, châ (letter/writing) ta ama ropa lachhazy he a cha chai aw. 2. Internet chhopasianâ pachhohpa: Âpachhoh theina ta: Internet cha khizaw pahlypa, zawpi zyta amah mo thei awpa computer hlupi a pazaona amo tawhta chhaichhi(data) ama papuapa standard Internet protocol (IP) ama tahpa hma pata pa he a cha. Internet liata eima computer kha eima va pazao khiah cha chyhsa hlupi ta internet hma pata hmo website lia zyta ala thei awpata ama sopa zydua eima moh thei tahna a cha. 3. Pornography chhopasianâ pachhohpa: Pornography, apachhona lata Porn tah pata eima pahnopa he Greek (Ancient, Koine Greek New Testament ronâ nata alyu khai vei) reih parohpa ‘porne’ (whore/prostitute - chaozuapa) nata ‘graphien/graphein’ (write - ropa), 'writings by/or about whores' - Pornography châ ‘chao azuahpazy thati ronâ’ tahna vaw chata, atahma hlata eima hmadah deikua âkawh via hâbapa âlyu, thaina sona nata technology âvaw sahvia hânâ zawzi ta. Contemporary dictionary ta aso dah ta cha, hmo pualeipa chyhsa sexually ta apa 'on' (thathyu)-sa n'awpata palasapana achâ â tah, châta ropa tlyma, nohthlahpa ta palasapa tlyma, ao(audio) ta tlyma, film/movie, etc ta sapa khona apathyusa n’awpa maih cha Porn a tloh tahnâ a châ. 4. Survey liata Khizaw ta abuakhei zie âlâ: Internet Filter Review.com ta a rei dah ta, Ko 2006 ko chhana liata internet ahmah pazy hry liata 42.7% ta porn he mo tyh eita, search engine hma pata atluapa cha nocharei ta 68 million cha eita, internet liata hmo ama tluapapa zydua hry liata 25% po cha porn he na achâ â tah hra. Second tota 28,258 internet ahmahpazy ta porn amâ moh, chahryliata â phusa lata amâ hmanâ zie cha US $3,076 (Rs.1.3 lakh) rachho phusa amâ hmah lyma â tah hra. Hmo download-pa zydua hryta 35% he nothlah nata video pualeipa download pazy achâ hra â ta hra. Chavata, pornography industry tawhta revenue apuapa cha technology company laipazy Microsoft, Google, Amazon, eBay, Yahoo!, Apple, Netflix nata Eerthlink zy revenue ama hmopa pahlypa hlata ahlu viana â tah. Khizaw liata search liata ama charo khoh chaipa, charo hlu chaipa châ 'sex' tahpa he chata 75.6 million po âtloh tahpa Google chhaota a rei papua hra. He he statistics hno chaipa lapakhypa Internet Filter Review website ta A.C Nielsen/Net and Media Matrix zy survey ama taopa tawhta lâpakhypazy a châ. 5. Eima rah nata state liata: Adokaw, he hawta acha hai nota, Mawrah lia bala chhao mobile phone tawhta nata DVD, CD zy ta mo thei awpata Maw laihsa nata satlia nazy amâ la cheingeinâ chhao a y hâba zie rei hili pa châta; Aizawl Post newspaper chhaota Ko 2007 November thlâ chhanâ liata porn video mawrah hawtizy ama addict bazie â vaw palasa ngapa kha a châ. Internet lia chhao ama paphao holo na amâ tah hra. He he khizaw ta a buakhei kawpa sakha chhao achâ hai. He hawhpa tawhn heta kheita e eima boh thei aw tahpa he hiahrina pha kawpa a châ. 6. Chyhsa hlupi liata âthaonâ: He survey ta â papuana dah ta ch â, net âhmah tuhpâzy reipasaona tlâ tah’sila âvaw thaotuanâ châ email liata tly awpâta nohthlahpâ âhlao pâtâ tlyma âhlaolei pâtâ tlyma ta ‘click’ awpâtâ amâ vaw paphaopâ tawh heta achâ viaro â tah. Cha châ email âhmahtuhpâ (user) pasari liata pakha lyma ta he hawhpa he ama dao tyh â tah. Cha châ Ko 2003 liata pakhopa pata âtla pahnai via tarawna â tah, email satho liata sakha kha khahawpa kha a cha lyma ko 2003 lia cha. Thokha châ search engine eg. Google, Yahoo, Msn, Altavista, Askjeeves, etc, zy hmâ pata atlua raruahpâzy chhao ama y thei hra aw. Eg. Sex scandal â y khiah search engine website liata thlai charoh khoh-nâ ahneipâzy. BBC ta â rei dah ta, “Â lalua kawna chhapa cha amotuhpa ahmahtuhpazy ahyma a cha tahpa pahnopa a chaleina hena a cha,” a tah. DVD, CD zy cha eima chaleipa chyhsa ta hmo eita, eima hlapa chhaota, chasala online lia cha ahy hmata hmo lei nota mo theipa a cha vata a cha. “Ama chei pata mo awpa hlupi a chanota free ta mo awpa a y pa heta apalalaohsa via heih,” a tah hra. Tawhta, “Phusa taona a cha vata a cha,” â tah hra. He survey eimâ pâlâsâ hâpâ liata ko 2006 chhoh liata porn tawhta revenue angiapâ châ US $ 13.3 billion a châ. Internet liata website zydua hry liata 12% he he hawpa website a châ. 4.2 million (420 million pages) websites po he hawpa website â y vata, reihka pualeipâ lâchha moh rai rai dot com tahpâta nâ tly khiah châ khâ hawpa lâchhah viaro sai a châ. Châvata, internet domain moh abietuhpâ (assign)-zy ta âno eihta, dot com chalei pata dot xxx tahpâta hmâ lalaopâ châsala tahpâ amâ pachanâ thyupâ ‘proposal’ châ apy thei mah pyly vei ei. Chyhsa hlupi internet ahmah pazy pi châ eima o lyu tawhta hmah-leipa pita, internet cafe tawhta tlyma viasâzy o tawhta âmâ chhaota âhmahpâ châ pita, hluvia chhochhi châ school hawti no nata pâwzy chyh haipâzy eima cha vata ei kha mo hakhiah areipi atyuhta mo anao kaw aw. Atyu rei via khiah phusâ chha hluvia, thlakha budget tâo chiehpâzy aparaotuhpâ achâ thei aw. Thokhata, ‘Time is money’ tah tyh eita, thokha ta cha daihti cha phusa chhaota chalei thei leipana a châ amâ tah hra. Âsozie rei pasia via n'awpata ama ta tyhpa kha a châ. Porn mopâ vâta chyhsa hlupi internet hma khoh kawpazy y eita cha châ ei kha âtyu hâ khiah châ âtyu via lyma ta addict chi acha vâtâ daihti pahryuta hmo hropa tao haipâzy âpabua khai theipa a châ. School hawtizy chata ‘Châ’ reizy â pabua thei. Hmo âdaihti tâ liata tao awpa hlupi maniah pataosaleituhpâ achâ thei. Nova hlupi châ nopi-nova liata pâhâ khao lei pâtâ computer liata laihsa achhithai kawpazy satlia pohrao phakaw pazy ama thluahruana taihta mo khohna âmâ hnei vâtâ amâ lahpi-vahpâzy liata pâhâleinâ taihta âtlokhei tahpata amâ hmo hrâ. Chyhsâ viasâzy liata y pâhâ lei pata âmô eihtâta private kawpa pâhânâ, relationship aparaotuhpâ chhao a châ ama tah châmaw! Cyber sex amâ tahpa chhao he ama hmi chhao apahno lei pata reikah nata chat zyta chano-chapaw chana hmakheipa chhao âlâluah lyma hrapazy he miah âparao lyma hrâ. Computer virus he spam email viasâzy email hawta avaw paphaopâ reilei pâta châ eima computer lia heta ângia n’awpâ ‘chance’ âchyhkaw tahpâ hmo papuapâ a châ heih hra. Website pualeipâzy châ eima pahy khaota âchhoh lâ eima ngia khao leipa chhaota, nata eima ngia hâpâ chhaota amâ website liata virus tlyma, spyware tlyma, malware, etc zy he soh eita, chachâ amâ website eima puasai hlata tlyma puasai khaota tlyma ta âlâ lei pata eima computer liata âvaw download haw. Virus ângia khiah he eima computer â raihria n’awpa hawta rai hria khao vei, âpabua hâ tyh. Spyware he eima computer liata hmo eima taopa kha amâ record thei lyma tahnâ a châ. Malware cha eima computer liata advertisement programme kha kho (install) eita chachâ eima computer eima hma nota ‘pop-up’ ta âvawlâ lyma tyh. Kha kha eima click tita amo kha advertisers nazy la tawhta phusa ama dao tahna a cha. Click hlei lei pata âlâ vâ hrota phusa ama tao thei hra. Chachâ ‘page impression’ tawhta phusâ taonâ a châ heih hra. Computer hma hai nota he hawpa advertisement pop-up a vawla tyh pahe ailao âchhih kaw hlei khota hmo eima taopa maniah apabua thei kaw aw. Moleinâ siangaitapa achâ tahpâ he Khazohpâ bie tawhta pahno thei pita, Khazohpâ bie eima hmo hla chhaota hmata Krizyhpa hro nata âhmie vei tahpa Âvainâ apha chaipa cha keimo chhie nata pha pahnonâ he achâ ngyu aw. Phavei tahpa ta eima paloh liata kha âlai hâkhiah châ, mo byuna (curiosity) khâ yleip’awta, ânodeikua chyhsâ he tah tlamaw y thai kawta, châhawpa achâ tita deikua âthao tuanâ eima pahno khiah châ eima vaih thei aw. Âvain â thokhazy a point ta soh sila: 9.1. Email hmâthai awpâ: Email hmâ dah thai awpâ. Email hmâpata advertisement âhlu chai eima tah thei aw. Email hnei lei thaipa chalei pata, tawhta maniah avaw paphaotuhpa he pahnopâ chavei, eima email he internet liata â y vata ‘web bot’, ‘web spider’ nata web crawler amâ tahpazy ta khei hawpa liata eima email ârohpa amâ hmo khiah châ la(copy) eita amâ ‘database’ liata soh-hâ eita, khati norai maniah amâ paphao thei tahnâ a châ. Châvata, avaina pha chai pacha kha hawpa email kha a email subject tawh chhaota ngiaparyhsa lei awpata achâ tyh, pahy leita SPAM ta bai(mark) awpa a châ. Eima pahy tlamawpa chhaota click viakhaolei awpa a châ. Nothlah nata text â vawla tawhta âpahno thei, khâw (close) hâ awpa tlâ a châ. Eima pahy tlamawpa nata eima click tlamawpa âchâ khiah châ nothlah tlyma video tlyma kha âvaw laba awta, a cha vei khiah he website he angia awpata Ko 18 abyuh, nâ ko âtloh vei khiah puasai (Leave) ma y tahpa khâ y awta, eima ko a tloh nata tlovei kha âhy hmata pahno thei hlei vei ei, ENTER click ta angia lei pata thlai khaw ha awpa a châ. Eima khaw vei khiah mo byuhna laivia lyma awta ‘addict’ anao kawna tahpa research ta ahmo dâh a châ hra. Eima ko atlohleipa chhaota a click thei pyly. Amo website a hneituhpazy avaina a cha. ENTER or EXIT option a y aw. Puasai (exit) awpa tla a châ. Internet liata website mo nota tlyma hmo charo (search) nota advertisement hlupi zy âlâ dah tawh chhaota pahno theipazy cha tlylei awpa. 9.3. Chyhsa to hmotheina liata computer sopa: Eima pahrâlahpâzy tâ eima computer hmapâ âmâ hmo theinâ liata âlâhâh kawnâ liata so awpâ. He heta nothlah pualeipazy âparuta mona âpakhâ tlâ eima tâh aw. Nopaw zy chata sâwzy hmo ama taopa pahnonâ châta, lapi-nova châta hmo eima taopa apahnonâ a châ hra. Zâ arei nahta chhochhi reipasaona âhlu tahpâta pahnopâ a châ hra. Chokhâ hlupi cha rated-website âpahylei awpâta avaihtuhpâ software he online ta chalei awpa yta, cha software cha eima computer liata eima so (install) hâ khiah châ khâ hawpa website rai rai kha apahy thei vei. US $30 (Rs.1200/-) cholâ online ta chalei awpâ a y holo. Châzy cha – Net Nanny, Cybersitter, CyberPatrol, etc, pakhonâ website: internet-filter-review.com liata mo theipa a châ.
Khatlu hmata avai awpâ achhua hra ei sila, chyhsa ta chhana(limit) eima hnei tyh. Eima sawnazy, lapi-novazy he hawta lapi âdo leipa liata achhihpa amâ ylei n’awpâta âvaina âpha chaipâ cha Khazohpâ bie liata laiseita Thlahpa Pathaipa ta bie pata hro awpa he âvainâ phachaipa achâ thlyu aw. (Thâhohpazy châta Kal 5:16, 2 Kawri 7:1, Rawma 8:14, 15:13) ‘Information era’ liata y hâbâ pita information daopa nata paphaopazy eima tao lyma awpa eima châ; Computer nata internet-zy he information âpaphaonâ chhaichhi peimawhpa ama châ. Computer nata internet zy he eima khoh tlyma khovei tlyma a y pyly aw. Eima hmahvia lyma hra aw. Internet chhao â lâluah via lyma hra aw. Â lâluah via pachainâ cha Ko 2005 pâ tawhnâ khâta achâvia pachai ngyu aw. Time Magazine, khizaw liata magazine âlâluah kaw pâta Time ‘Person of the Year’ he atlyh tyh eita, Ko 2005 ko cha atly awpa pahno thei khao leipa eita, chyhsa tota internet amah hmâhluh chai ko na achâ tah eita, revolution hawta pachâ ei ta ‘You’ – ‘Nama’ tahpa kha Time ‘Person of the Year’ tahpâ ta â tlypâ a châ. Internet âhmatuhpa âmâ pohvia lyma aw, Note: Rev. Chatlai he Ko 2007 tawh khâta
Powered by AkoComment 2.0! |
|||
| Last Updated ( Wednesday, 30 July 2008 ) |
| < Prev | Next > |
|---|